این که گفته میشود معلّم کار انبیا را میکند، برویم در عمق این حرف؛ این حرف یعنی چه؟ یُزَکّیهِم وَ یُعَلِّمُهُمُ الکِتبَ وَ الحِکمَة؛ کار انبیا این است؛ کار انبیا نجات بشریّت است و ایجاد یک جامعهی انسانیِ برتر و والاتر است، «معلّم، شاغلِ شغل انبیا است»*-*
کلاس مجازی اگرچه قوانین مشخصی دارد، اما نمی تواند به نظم و دقت کلاس های حضوری برگزار شود. در این شرایط معلمان و والدین نمیتوانند قوانین پیچیده تر و سختگیرانه تری برای دانش آموزان برای دنبال کردن مباحث کلاس درسی برقرار کنند.
مهرافزون مهمترین مشکلات آموزش غیرحضوری را متوجه پایه اول ابتدایی دانست که دانش آموز باید به دهان معلم نگاه کرده و بخش کردن و صداکشی و شیوه گرفتن مداد در دست را بیاموزد که در این شرایط ارتباط عاطفی چندان بین دانش آموز و معلم شکل نمیگیرد و اولیا برای تفهیم این موضوع با مشکل مواجه میشوند.
چالش دیگر عدم وجود امکانات لازم در بسیاری از مدارس جهت تولید محتوای آموزشی مناسب و در نتیجه کیفیت پایین برخی محتواها که معلمان با گوشی های شخصی خود تهیه می نمایند، معلمانی که در این مقطع حساس دلسوزانه و ایثارگرانه هر آنچه می توانند جهت ادامه روند آموزش انجام می دهند.
و دیگری اینکه خانه ماندن دانش آموزان اگر چه موجب ارامش والدین و افزایش سلامت این قشر و دوری از کرونا شده اما از سوی دیگر به دلیل نوپا بودن آموزش غیرحضوری مشکلاتی برای همه کادر اموزش، معلمان، دانش آموزان و اولیا ایجاد کرده است.
https://www.irna.ir/news
آموزش مجازی اکنون به معنای بهره وری از متد های به روز کامپیوتری انتقال اطلاعات درسی به فراگیران است. تعریف گفته شده در حقیقت تعریف آموزش الکترونیکی است ولی از آنجا که در حال حاضر نوع شیوه ارائه آموزش این متد، روش های یارانه ای است اغلب این دو اصطلاح را به جای هم بهکار می برند.سامانه آموزش مجازی با استفاده از رشد صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات از راه کارهای جدید گسترش عدالت آموزشی در دنیای حال حاضر به شمار می رود و بنا بر اعلام کارشناسان و متخصصان فنآوری اطلاعات و ارتباطات تا چند سال آموزش آنلاین مبتنی بر فضای الکترونیک روش متعارف آموزشی در جهان خواهد بود.
امروزه بحث آموزش مجازی بسیار داغ است و اکثر دانش آموزان و معلمان درگیر این مساله شده اند و متقابلا تعدادی از افراد نیز در برابر پذیرش این نوع از آموزش مقاومت نشان می دهند. چه بسا تحقیقات اخیر نشان داده است که استفاده از تکنولوژی در آموزش، عملکرد دانش آموزان را به نحو موثری بهبود بخشیده، اگرچه روش های تدریس قدیمی و برگزاری کلاس های حضوری هنوز متدوال تر از کلاسهای مجازی و آنلاین هستند، اما با توجه به شرایط فعلی و شیوع ویروس کرونا بسیاری از مدارس و موسسات آموزشی درصدد برگزاری کلاس های مجازی و آنلاین برآمدند.
آموزش در کلاس های مجازی برای دانش آموزانی که قبلا در کلاس های حضوری آموزش دیده اند و در تعامل و ارتباط مستقیم با معلم و همکلاسی هایشان بوده اند کمی دشوار است و شاید پس از گذشت چند جلسه اول، کلاس مجازی جذابیت خود را از دست داده و ممکن است خسته کننده و ناکارآمد به نظر برسد. علاوه بر این یادگیری موثر نیازمند فضای پویا است و خلاقیت مستلزم به وجود آمدن این فضای پویا می باشد و اما این هنر معلم است که با روش های مختلف و به کارگیری خلاقیت در تدریس باید جذابیت لازم را درآموزش مجازی برای دانش آموزان به ارمغان بیاورد.با توجه به اینکه در کشور ما تدریس مجازی تقریبا پدیده ای نو ظهور محسوب میشود با این حال در عصر کرونا اهمیت آن چندین برابر شده است. لذا معلمانی که از قبل تجربه ی تدریس و آموزش در فضای مجازی را نداشته اند درصدد آن بر آمده اند که این مزیت را کسب کنند و تجربه ی تدریس مجازی را در رزومه ی کاری خود بگنجانند.
متد فراگیری در سیستم آموزش مجازی به شکل برخط و نا برخط می باشد. در نوع اول شخص به تنهایی مستقل از مکان وقت آموزش می تواند محتوی آموزشی را دریابد. در کلاس مجازی، دروس به شکل چندرسانه ای بر روی سایت آموزش قرار داده می شوند و شخص با رفتن به آن می تواند محتویات درس را دریافت کند اما در نوع نابرخط محتویات درس به صورت لوح های آموزشی چند رسانه ای درست و به فرد داده می شود تا از آن استفاده کند. شیوه یادگیری در آموزش مجازی به صورت برخط و نابرخط می باشد.
در نوع اول فرد خود به تنهایی مستقل از مکان و زمان آموزش می تواند محتوی آموزش الکترونیکی را را در یابد. در کلاس مجازی برخط درس ها به صورت چند رسانه ای روی سایت مرکز آموزش قرار داده می شوند و فرد با مراجعه به آن می تواند محتویات درس را دریافت کند. معلم نیز در زمانی مشخص برای ارائه نکات و یا پاسخ به سؤال یادگیرندگان در محیطی مانند ویدئو کنفرانس حاضر می شود. ولی در نمونه نابرخط محتویات درس به صورت سی دی های آموزشی چند رسانه ای تهیه شده و به فرد داده می شود تا از آن استفاده کند.
ظهور فناوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطی از قبیل رایانه ها و شبکه های اطلاعاتی اینترنتی و اینترانتی به حوزه آموزش و پرورش و دانشگاهها، موقعیت مناسبی است برای انجام یک سری از اصلاحات و نوآوری های نرم افزار آ»وزش مجازی LMS که حاصل آن افزایش کارایی و اثربخشی نظام آموزش و پرورش خواهد بود.
لزوم رسیدن به آموزش مجازی و به روز دور شدن از متد های سنتی آموزش و به استفاده از شیوه های نوین در جریان آموزش است. در حال حاضر باید بجای انباشتن ذهن فراگیران از محفوظات، آن را به تحرک وا داشت. برخلاف اینکه استعداد خلاقیت امری ست ذاتی اما شکوفایی آن در عامه فراگیران امکان پذیر است و آنچه اهمیت دارد چگونگی بروز آن در اشخاص بالقوه خلاق است. اگر به دنبال پیدا کردن راه حل مناسب برای مشکلات دنیای صنعتی و روبه توسعه هستیم به متفکران خلاق محتاجید تا رهبران با بهره جستن از تفکر قابل انعطاف رهبران برای حل مسائل به شیوه های نوین دست یابند. توانایی های تدریس خلاق به متد سیستم آموزش مجازی به مدرسان و فراگیران امکان می دهد تا علاوه بر قبول تحولات با آن یکپارچه شوند.
http://saramada.ir
1-استفاده از ابزارهای چند رسانه ای
2-تماس تصویری
3-استفاده از تورهای مجازی ( گردشگری الکترونیکی)
4-تهیه و ضبط فیلم آموزشی
5-ایجاد چالش برای دانش آموزان
6-بازی و مسابقه
7-اتاق فکر و گفتگو در شبکه های اجتماعی
https://rayad.org
استفاده از ابزارهای چند رسانه ای
استفاده از ابزارهای چند رسانه ای در تولید محتوای آموزشی جذاب منجر به جلب توجه دانش آموزان به مطالب آموزشی می شود. استفاده از رسانههای مختلف مانند متن، طراحی، گرافیک، عکس، صدا، ویدئو، انیمیشن… در کنار یکدیگر جهت انتقال بهتر پیام را چندرسانهای گویند، که در مقابل برنامههای صرفاً متنی به کار میرود. در چنین برنامههایی تا حد امکان از متن کمتر استفاده شده و بار اصلی انتقال پیام بر عهده سایر رسانههای تصویری یا صوتی قرار میگیرد.
شما میتوانید از عکس های رنگی، طرح های گرافیکی، عکس های متحرک و انیمیشن های مرتبط برای تدریس و همینطور تفهیم مطالب آموزشی استفاده کنید.
تماس تصویری
تماس تصویری گروهی یکی از تاثیرگذارترین عوامل در تدریس مجازی بوده که منجر به تعامل دانش آموزان با معلم وهمکلاسی هایشان می باشد و زمینه را برای فعالیت دانش آموزان فراهم می آورد. میتوان ازطریق برقراری تماس تصویری برای پرسش و پاسخ های گروهی، تبادل نظرات و بحث های مرتبط درسی، رفع اشکال مباحث درسی، ارائه مطالب درسی توسط دانش آموزان ( مثلا ارائه ی انشا یا تحقیق و شرح پروژه ) و … استفاده کرد.
نرم افزار های مختلف محدودیت های متفاوتی برای تعداد افراد برای برقراری تماس دارند لذا شما می توانید کلاس را به گروه های 5تایی تقسیم کنید تا علاوه بر امکان پذیر بودن تماس تصویری با این تعداد، کنترل کلاس برای شما در این فضا راحت تر باشد. به عنوان مثال با برنامه WhatsApp میتوان در یک گروه 8 نفره تماس تصویری گرفت .
نرم افزارهای زیادی برای برقراری تماس تصویری وجود دارد که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد که علاوه بر تماس تصویری قابلیت های مختلفی دارند.
استفاده از تورهای مجازی ( گردشگری الکترونیکی)
گردشگری الکترونیکی یکی از جدیدترین انواع گردشگری است، تور مجازی بخشی از گردشگری الکترونیکی است که هدف از ارائه آن از بین بردن محدودیت های زمانی و مکانی ست. تور مجازی فرصت خیلی خوب برای آموزش درس هایی مثل تاریخ، جغرافیا،علوم و حتی درس های دیگر می باشد. با استفاده از این ابزار دانش آموزان می توانند به صورت رایگان از مکان های تاریخی و موزه ها، شهرها در ایران و سراسر جهان بازدید کنند.
معلم با توجه به مبحث آموزشی میتواند لینک تورهای مرتبط را در اختیار دانش آموزان گذاشته و از دانش آموزان بخواهد بعد از بازدید تور مجازی مورد نظر گزارش خود را ارائه و تجربیات خود را با همکلاسی هایشان در اتاق گفتگو یا تماس تصویری به اشتراک بگذارند.
تهیه و ضبط فیلم آموزشی
یکی دیگر از روش های به کارگیری خلاقیت در تدریس مجازی ضبط ویدیو آموزشی می باشد، تماشای ویدیو بیشتر از خواندن کتاب به یادگیری و یادآوری مفاهیم کلیدی کمک می کند .ضمن آنکه تدریس بر روی تخته یکی از قسمت های جدانشدنی هر آموزشی محسوب میشود. بنابراین بهتر است بعضی از دروس مانند ریاضی، فیزیک و ….. و یا بخش هایی از درس که مفهومی هستند با استفاده از برد تدریس شوند. به این صورت که معلم هنگام تدریس بر روی برد فیلم تدریسش را ضبط کند و در گروه های کلاسی خود به اشتراک بگذارد و یا از تخته های دیجیتالی و برنامه های ضبط ویدیو از صفحه نمایش استفاده کند . علاوه بر این معلمان با توجه به پایه ی تحصیلی می توانند از نرم افزارهای مختلف مانند کیف آریا ایکترونیکی استفاده کنند.
https://rayad.org
خلاقیت در تدریس مجازی را با اجرا کردن فعالیت های زیر میتوان افزایش داد:
بازی و مسابقه
برگزاری مسابقات و بازی های مختلف حس رقابت را بین دانش آموزان افزایش داده و باعث تعامل بیشتر آنها می شود. به عنوان نمونه از دانش آموزان خود بخواهید ویدیوی خود را در حالی که یک بخش از درس را که قبلا توسط شما مشخص شده بگیرند و در گروه کلاسی به اشتراک بگذارند و از دانش آموزان بخواهید به بهترین تدریس رای بدهند.
همینطورمیتوانید ازدانش آموزان بخواهید با استفاده از ابزارها ی چندرسانه ای که ساده ترین و در دسترس ترین آنها پاورپوینت (power point)هست به تولید محتوای آموزشی بپردازند و در گروه به اشتراک بگذارند .
علاوه بر این میتوانید برای درس هایی مانند فارسی، زبان انگلیسی و قرآن از دانش آموزان بخواهید تولید محتوای صوتی (پادکست) داشته باشند مثلا روخوانی صحیح متون فارسی و انگلیسی و قرائت قرآن.
اتاق فکر و گفتگو در شبکه های اجتماعی
تشکیل گروه در یکی از رسانه های اجتماعی به منظور شرکت دادن دانش آموزان در بحث های درسی وتبادل نظرات و به اشتراک گذاری فیلم ها و کلیپ های آموزشی و پی دی اف و فایل های صوتی و ….
برای فعال کردن دانش آموزان می توان از پرسش های تستی، نظر سنجی درباره موضوعات مختلف و پرسشنامه و آزمون های آنلاین استفاده کرد. همینطور میتوانید از سوالات تست هوش و تست های روانشناسی برای ایجاد محیطی چالش انگیز در کلاس های مجازی بهره برد.
این گروه ها باعث تعامل دانش آموزان و برقراری ارتباط راحت و موثر با معلمان شده است.
https://rayad.org
سرو کله کرونا که پیدا شد در و تخته مدارس نیز بسته شد و آموزشها از کلاس درس حضوری به کلاس مجازی منتقل شدند، برخی از دانشآموزان سرخوش از این همه تعطیلی شدند و برخی دیگر نیز نگران عقب ماندن درس و مشق و مدرسه بودند و اینگونه بود که آموزشها به فضای مجازی منتقل شد.
در فضای مجازی معلمها دو دسته شدند برخی از آنها کلاسهای خود را به صورت معمولی در فضای مجازی ادامه دادند، اما برخی دیگر سعی کردند خلاقیت و ابتکار را چاشنی آموزشهای مجازی خود بکنند. نمونهای از این معلمان خلاق یک معلم تبریزی است که دوران تهدید قرنطینه خانگی ایام کرونا را به یک فرصت تبدیل کرده و از همان روزهای اول که کرونا مدارس را به تعطیلی کشاند با ابتکارات خود آموزش حروف الفبا را به کلاس اولیها ادامه میدهد آن هم به روش داستان و قصهگویی..
مرتضی پاشایی فخری، معلم دبستان خطیب تبریزی در ناحیه ۳ تبریز است که برای دانشآموزان اول تا سوم ابتدایی تدریس میکند. او دانش آموخته رشته روانشناسی است و با شناخت روحیات دانشآموزانش ارتباط خوبی با آنها برقرار میکند.
او برای آموزش حروف الفبا شخصیتهای عروسکی و تخیلی را بهکار گرفته است تا از زبان آنها برای کودکان هفت ساله قصه بگوید. شخصیتهایی را انتخاب میکند که برایشان جذاب باشد و قصههایی را بر میگزیند که علاوهبر آموزش الفبا نکات تربیتی نیز داشته باشد.
همچنین عروسکهای قصهگوی این آقا معلم تبریزی برای حروف مختلف متفاوت است حروف الفبایی که بهصورت متعدد نوشته میشوند، مانند «س ص ث» در نوع قصهگویی و داستانسرایی وی تفاوت دارد.
قصهگویی برای ریاضی و فارسی
پاشایی فخری در گفتگو با خبرنگار فارس در بیان جزئیات این طرح و نوع آموزش خود اظهار داشت: وقتی بالاجبار مجبور به قرنطینه خانگی شدیم، تصمیم گرفتم آموزشهای مجازی را متفاوت از دوران مدرسه باشد، بنابراین ایدهای که در ذهن داشتم را در این ایام تقویت کرده و آن ر ا عملی کردم.
از روش قصهگویی برای درس فارسی و ریاضی استفاده میکنم. در فارسی اشکالسازی با کدگذاری برای حروف الفبای فارسی و تدریس دروس با قصه است. در ریاضی نیز تدریس به صورت قصه و بازی است. بهصورت کلی فارسی همراه با بازی داستان و ریاضی است.
وی افزود:در روش قصهگویی به کودکان برای یادگیری حروف الفبا بهصورت متفاوت از شخصیتهای عروسکی و تخیلی استفاده میشود. از شخصیتهایی که برای کودک جذاب بوده در کنار آن نکات تربیتی به همراه داشته باشد.
https://www.borna.news
مشکلات تدریس در فضای مجازی و راهکار هایی برای تدریس مجازی